sábado, 2 de junio de 2012

resumen libro a noite d'o risón galego 3º eso


A NOITE D’O RISÓN
AUTOR : Gonzalo Moure
XÉNERO : Terror
TEMA : A noite d’O Risón baséase en catro historias  de hai corenta anos, sobre tormentas, naufraxios e mortos, contadas por mariñeiros e outros personaxes misteriosos que quedan atrapados unha noite, polo temporal, nun bar de pescadores (O Risón).
RESUMEN
O narrador, que ten 54 anos, escribe este libro na cafetería do aeroporto do Prat de Barcelona (29 de outubro 2005), está agardando polo seu voo, que ten moito retraso (25 de setiempre de 2007), para ir ata Figueras en Asturias. A Novela está ambientada na Ría de Ribadeo e o seu río, o Eo (Lugo). O narrador é de Humeiros, a baiuca (taberna) d’O Risón estaba en Castronéboa, e o seu amigo francés Remy, de voz rouca e acento patois, era de Frontedeo. A historia sucede a comezos do inverno.
Todo empeza cando o narrador vai á festa de Frontedeo e queda a durmir na casa das tías do seu amigo Remy (no Cantón de Chocolate). Pero por culpa dunha gran treboada, non puido volver a casa, xa que a treboada provocara enchentas. Hai que saber que Humeiros está a un lado da Ría de Ribadeo e que Frontedeo queda do outro lado da ría. Daquela o medio de transporte para cruzar a ría era ir nunha lancha, porque aínda non construíran a ponte para cruzala, había poucos coches e ademais as estradas e os teléfonos estaban cortados polas enchentas. O narrador estaba nervioso e preocupado, por non poder avisar a seus pais e decidíu ir pedirlle a Carnao, o mellor barqueiro de Humeiros, que o levase polo menos ata Castronéboa, que quedaba só a 400 metros de Frontedeo, na súa lancha Carmenchu.
E así foi como chegou ata o Risón, co seu sebastopol (impermeable) e alí escoitou 5 historias de medo, baixo a luz dun petromax (enorme candíl de queroseno) :
- A DE BALBINO : contou que cando chegou o enxeñeiro, Amador Velasco de Velasco a Frontedeo, pedíulle a Servando (o encargado do hotel) que lle dixera quen era a moza máis linda de Frontedeo. Servando díxolle que era Bolboreta, o enxeñeiro chamouna e casaron ao ano seguinte e que había 15 anos, que o antigo mozo de Bolboreta, matara o enxeñeiro dun disparo, preto da igrexa.
Chegan ao Risón a moza esbrancuxada (13 anos), que parecía estar esperando alguén e o rubio, un coxo cun caxato, que semellaba ser cura.   
- A DO MARIÑO MERCANTE (futuro navegante dos cascos polares e fumaba nunha cachimba) : contou como foi ao Olga dos Corais, un gran estanque que quedaba illado coa marea baixa e onde se collían lagostas enormes e outros crustáceos. Foi desde El Mugido (un golfo), cun mozo de San Vicente e o cociñeiro, nun bote, e encheron sacos de lagostas. Un home ollaba para eles dende o alto dos cantís, parecía un cura. No fondo do Olga dos Corais había nenos afogados, vestidos con camisas grises, e todos tiñan os ollos abertos (había polo menos 10 nenos). Eses nenos desapareceran dun colexio relixioso, había 38 anos.
Chega ao Risón o mariño Lanzal, é o seu propio fantasma e é capitán do Mizar. Ao entrar mirou para moza esbrancuxada e ela devolveulle a mirada cun sorriso.
- A DO MARIÑEIRO DE CUDILLERO : contou como perdeu o seu dedo furabolos, quedoulle prendido no motor da lancha e cortouno para soltarse.
- A DE SABEL, O CARBOEIRO (vello sen cor) : contou o do Faro de Onzas. O faro tornou maldito logo da morte do fareiro, don Elixio do Barbés. Contou o afundimento do Gipsy Glory e do Idiazábal. Os tripulante do Gipsy Glory morreran todos. Elixio viu unha rata na boca do noruegués e sacouna cun bicheiro. O Gipsy Glory estaba cheo de ratas. Elixio morreu devorado por elas.
- A DO MARIÑO LANZAL : contou como atopou, no New Birth, unha foto antiga dunha nena, que o perseguiu toda a vida. Era como si alguén dentro del, o empuxase a mirar esa foto.
A moza esbrancuxada saíu d’O Risón e detrás dela, o Mariño Lanzal.

viernes, 1 de junio de 2012

resumen galego temas 7-8-9 3º eso :PALABRAS PATRIMONAIS E CULTISMOS, FAMILIAS LÉXICAS, PRÉSTAMOS LINGÜÍSTICOS, GRÁMATICA TEXTUAL, USO DO PUNTO E DA COMA, USO DO PUNTO E COMA, DOS DOUS PUNTOS E DOS PUNTOS SUSPENSIVOS, USO DA INTERROGACIÓN, DA EXCLAMACIÓN E DAS COMIÑAS, BILINGÜÍSMO E DIGLOXIA, NORMALIZACIÓN LINGÜÍSTICA, INTERFERENCIAS LINGÜÍSTICAS, REXURDIMENTO:LÍRICA, ROSALÍA DE CASTRO, MANUEL CURROS ENRÍQUEZ, EDUARDO PONDAL


PALABRAS PATRIMONAIS E CULTISMOS
PALABRAS PATRIMONIAIS : son palabras procedentes do latín que evolucionaron totalmente ata chegar ao galego (gallina = galiña)
CULTISMOS:son palabras procedentes do latín e do grego que entraron tarde no galego (olfactu=olfacto)
 SEMICULTISMOS : palabras procedentes do latín que esperimentaron pequenos cambios (clavicula = clavícula)
FAMILIAS LÉXICAS
A familia léxica é o conxunto de palabras que presentan un mesmo lexema. Pode haber :
- FAMILIAS LÉXICAS REGULARES : o seu lexema é invariable (xusto→xustiza, xusticeiro, inxusto).  
- FAMILIAS LÉXICAS IRREGULARES : o seu lexema presenta algún tipo de variación (paixón→ apaixonar, apaixoante, pasional)      

PRÉSTAMOS LINGÜÍSTICOS
PRÉSTAMOS : son palabras e expresións procedentes doutros idiomas. As linguas de orixe dos préstamos son moi diversas : - linguas amerindias (cacao, cacique, tomate – inglés  (bar, cheque, club) - castelán (caudillo, guerrilleiro, tortilla) – catalán (bou, cantimplora, esquirol) – italiano (batuta, casino, pallaso) – éuscaro (chabola, esquerda, zamarra) – alemán (búnker, cuarzo, níquel)  
ESTRANXEIRISMOS : Son palabras procedentes doutros idiomas, xeralmente de recente entrada, e que deben ser evitados pois xa existe no galego un termo axeitado para denominar a realidade á que se refiren (para silla temos cadeira – para amateur temos afeccionado – para parking temos aparcadoiro)
CALCOS :son expresións doutras linguas que o galego transformou e adaptou (basketball = baloncesto – themepark = parque temático)

A GRAMÁTICA TEXTUAL
O texto é unha unidade de comunicación completa e perfecta que recolle a intención comunicativa do
emisor e enmárcase nunha determinada situación. Todo texto correcto posúe 3 propiedades textuais : 
adecuación, coherencia e cohesión.
ADECUACIÓN : é a propiedade que se refire á adaptación do texto á situación comunicativa en que se produce. O texto, daquela, debe ser axeitado á intención do emisor e á situación en que se realiza a comunicación.  
A COHERENCIA : é a propiedade do texto que garante a trasmisión da información mediante a organización dos enunciados arredor dunha mesma idea, de xeito que o texto teña sentido completo. Un texto coherente posúe sentido completo e unidade temática, amosa con orde as ideas principais e secundarias, e responde a unha intención comunicativa e respeta a estrutura propia de cada tipo de texto.
A COHESIÓN :a cohesión textual é a propiedade mediante a cal se relacionan os diversos elementos que
compoñen un texto. Conséguese mediante dous mecanismos de cohesión :
- A RECORRENCIA DE PALABRAS : que consiste na repetición das mesmas palabras : - sinonimia, antonimia e hiperonimia - substitución pronominal e adverbial – elipse (supresión dun elemento)
- OS MARCADORES OU CONECTORES TEXTUAIS : - de orde (en primeiro lugar, a seguir, para rema
tar,...) - aditivos para engadir ideas (ademais, igualmente,...) - opositivos para contrastar (pero, aínda
así,...) - etc. Tamén é importante a puntuación para separar as distintas partes do texto.

USO DO PUNTO E DA COMA
O PUNTO : supón unha pausa no discurso. Despois dun punto sempre se empeza escribindo con letra maiúscula. Pode haber . – punto e seguido (pecha oracións) – punto e á parte (pecha parágrafos) – punto final (pecha o texto)
A COMA : representa unha pausa no discurso, máis breve que no caso do punto. Emprégase para separar elementos dentro da oración.

USO DO PUNTO E COMA, DOS DOUS PUNTOS E DOS PUNTOS SUSPENSIVOS
O PUNTO E COMA : separa oracións cando xa dentro delas hai pausas marcadas con comas.
OS DOUS PUNTOS : - diante dunha enumeración - Para introducir unha aclaración ou un resumo do ex
posto - Cando se fai unha cita textual - Despois do saúdo nas cartas e documentos
OS PUNTOS SUSPENSIVOS : - ao final dunha enumeración que queda incompleta - Cando se quere dei xar en suspenso o final dunha frase, ou cando non é necesario rematala porque se sobreentende - Cando se quere expresar dúbida, inseguridade, temor - Cando se quere crear expectativa antes dunha resposta.

USO DA INTERROGACIÓN, DA EXCLAMACIÓN E DAS COMIÑAS
OS SIGNOS DE INTERROGACIÓN : empréganse ó comezo e ó final das preguntas directas
OS SIGNOS DE EXCLAMACIÓN :  empréganse ó comezo e ó final de frases con entoación exclamativa. Poden significar sorpresa, temor, admiración, énfase, elevación do ton da voz...
AS COMIÑAS : - empréganse para marcar citas textuais - úsanse para salientar estranxeirismos, vulga- rismos ou expresións utilizadas en sentido figurado - Os títulos que se intercalan nun texto van entrecomiñados

BILINGÜISMO E DIGLOSIA
Nunha sociedade con dúas linguas en contacto pódense dar dúas situacións: - Unha situación de bilingüismo, cando o uso das dúas linguas se leva a cabo en condicións de igualdade. - Unha situación de diglosia, que é o noso caso, cando o uso de cada unha das linguas está condicionado.
Neste caso unha delas é considerada lingua de prestixio e cultura (o castelán) e a outra considerada só válida para os contextos coloquiais e familiares (o galego). En Galicia a lingua habitual da maioría da poboación é o galego, pero ademais a práctica totalidade dos galegos e galegas é perfectamente capaz de dominar as dúas linguas presentes na sociedade, aínda que o faga con diferentes niveis de destreza (hai quen entende as dúas linguas pero soamente se expresa nunha delas, hai quen ten destreza oral
pero non domina a escrita, etc).

NORMALIZACIÓN LINGÜÍSTICA
A normalización lingüísticas é o proceso mediante o cal unha comunidade intenta devolver a súa lingua propia, en perigo, a unha situación de normalidade, é dicir, que o seu uso sexa natural e espontáneo en todos os contextos (orais e escritos, cultos e coloquiais, públicos e privados)
INTERFERENCIAS LINGÜÏSTICAS
A interferencia lingüïstica é a introdución incorrecta de elementos fonéticos, ortográficos, morfosintácticos ou léxicos dunha lingua noutra coa que está en contacto, deturpando a súa norma lingüística. As interferencias do castelán no galego poden ser fonéticas (non pronunciación do “n” en unha), ortográficas (abogado por avogado), morfolóxicas (a leite por o leite), léxicas (calle por rúa), sintácticas (vou a
ir por vou ir)
REXURDIMENTO : LÍRICA
 A ORIXE DO REXURDIMENTO : - en Europa (o Romanticismo acentúa o interese polas culturas autóctonas) – en Galicia (grandes diferencias entre ricos e pobres, axitacións política e crecente influencia do galeguismo)

ROSALÍA DE CASTRO (1837-1885)
 Naceu en Compostela, filla de fidalga e pai sacerdote. Pasa os seus primeiros anos cunha tía paterna en Ordoño. Aos quince anos trasládase a vivir a Santiago coa súa nai. Con dezanove anos trasládase a Madrid, onde casa con Manuel Murguía dous anos despois. Morreu os 48 anos na casa da Matanza, en Padrón. É considerada a figura máis representativa do Rexurdimento. Nos seus libros de poemas, Cantares gallegos (1863), que é a obra que marca o inicio do Rexurdimento e Follas novas (1880), defende a cultura e o pobo galegos e expresa os seus sentimentos máis intimos, ao tempo que reivindica un lugar para a muller na literatura e na sociedade. Os seus temas xiran arredor de tres grandes liñas temáticas (costumista, cívico-patriótica e intimista). Tamén ten un relato breve popular que se publicou despois da súa morte (Conto gallego, 1923).
PRINCIPAIS TRAZOS LINGÜÍSTICOS : usa a fala popular da zona que está entre Compostela e Padrón e na escrita aparecen trazos dialectais deses lugares (seseo, gheada, plurais en ns) e tamén usa castelanismos desa época.
PRINCIPAIS RECURSOS ESTILÍSTICOS E MÉTRICOS : repetición, paralelismos, anáforas e rimas asonantes. A métrica en “Follas Novas” fai uso do arte maior; en “Cantares Gallegos” emprega o arte menor.

MANUEL CURROS ENRÍQUEZ (1851-1908)
Naceu en Celanova, estudou dereito.  En Madrid dedícase ao xornalismo. Volve a Ourense e publica poemas, que se agrupan en “Aires da miña Terra”, nos que critica ao clero e un un bispo denúnciao, pero sae absolto. Tamén escribe “O Divino Sainete”. Morreu en Cuba e o trouxeron á Coruña. A súa temática xira en torno a 3 temas :
- LIÑA COSTUMISTA : era pouco frecuente en Curros, os tres principais poemas son os que presentou para o Certame de Ourense (Unha voda en Einibó, O gueiteiro de Penalta e a Virxe do Cristal).  
- LIÑA INTIMISTA : son composicións de carácter familiar (pola morte ou nacemento dun fillo, pola morte da súa nai)
- LIÑA SOCIAL : defende o progreso e a liberdade, trata de protexer das inxustizas ó pobo e móstrase anticlerical, pero non irreverente coa doutrina cristiá. Ataca á igrexa e as súas institucións e sobre todo a aqueles clérigos de ideoloxía carlista, porque os considera intolerantes ou opresores.
PRINCIPAIS TRAZOS LINGÜÍSTICOS : usa o galego popular de Celanova (terminacións en –au, plural en –s das palabras rematadas en –n, imperativos en –ai) e na escrita usa un léxico enxebre e a depuración de castelanismos.
PRINCIPAIS RECURSOS ESTILÍSTICOS E MÉTRICOS : usa comparacións, paralelismos, anáforas. Usa rima consonante. Domina todas as formas estróficas tradicionais (tercetiñas, redondilla, lira, etc.)     

EDUARDO PONDAL (1835-1917)
Naceu en Ponteceso, Coruña. Estudou medicina en Santiago. Durante esta época adícase á poesía e fixo amizade con Rosalía de castro ou Aurelio Aguirre. Morre na Coruña. É considerado o poeta máis culto do Rexurdimento (tiña unha sólida formación en cultura grecolatina e tamén fondos coñecementos doutras literaturas). As súas obras son Queixumes dos pinos e Os Eoas. As súas principais liñas temáticas son :
-  LIÑA CÍVICO-PATRIÓTICA : está baseada no celtismo, bardismo e helenismo. No celtismo, fálanos da orixe celta do pobo galego e fai alusións a heroes celtas como Breogán. Coñece moi ben a cultura helénica, invita á loita coa súa poesía contra un inimigo común, que é “Todo aquel pobo que non valora ó galego”. Considérase un bardo, trala lectura dun conto que non é real.
-  LIÑA LÍRICA : baséase na muller e na paisaxe de Bergantiños. Fala de cousas crueis, duras e ásperas entorno á paisaxe. Hai dous tipos de mulleres : valentes, que son ás que el valora, e as que non o son, e que non merecen ser valoradas por seren débiles.
PRINCIPAIS TRAZOS LINGÜÍSTICOS : usa moitos cultismos e ningún vulgarismo e aparece frecuentemente o ditongo –ui- por –oi-  
PRINCIPAIS RECURSOS ESTILÍSTICOS E MÉTRICOS : usa o hiperbato, o epíteto, a comparación e o símbolo e tamén usa o xogo de adxectivación (duro-férreo-forte / doce-brando). Usa versos de arte menor (quintillas, octavillas, romances, etc)





       

miércoles, 30 de mayo de 2012

o renacemento musical música 3º eso


UNHA NOVA MÚSICA PARA UNHA NOVA SOCIEDADE : O RENACEMENTO
O Renacemento é o período que comprende os S. XV e XVI. Os compositores desta época seguiron escribindo música a varias voces (polifonía), pero todo o que facían soaba moi sinxelo e natural. En 1501, Ottaviano Petrucci publicou a primeira edición de partituras a grande escala. A imprenta musical significou un paso decisivo na difusión de aprtituras por todo o mundo.
A MÚSICA RELIXIOSA
Características :  
- OBRAS INTERPRETADAS A CAPELLA : usan únicamente a voz dos cantantes  
- COMPONSE PARA 4 VOCES BÁSICAS : soprano, contralto, tenor e baixo (textura imitativa).
- O TEXTO ESTÁ EN LATÍN : que era a lingua da Igrexa.
- AS FORMAS MÁIS IMPORTANTES SON A MISA E O MOTETE
ALGÚNS COMPOSITORES DESTACADOS : Joaquín DesPrés, Giovanni Pierluigi da Palestrina,Tomás Luis de Victoria.
A MÚSICA PROFANA
A mellora do nivel de vida e a expansión urbana favorecen o crecemento da actividade musical fóra da igrexa. Os propios compositores de igrexa compuñan música para as cortes ou festas públicas. A música profana divídese en música vocal e instrumental.
A MÚSICA VOCAL DO RENACEMENTO
A musical vocal é polifónica, normalmente de 3 ou 4 liñas melódicas, cantadas polas diferentes voces.
Características da música vocal :
- O RITMO : é marcado, distinguíndose con claridade os pulsos fortes (acentos) e os débiles.
- O TEXTO : ten carácter profano e está nas linguas respectivas de cada territorio.
- A TEXTURA : é homofónica (todas as voces co mesmo ritmo din o texto á vez)
Tipos de composicións de música vocal :
- O VILLANCICO : en castelán
- AS CANCIÓNS E OS ROMANCES : en castelán, atópanse recollidos no Cancioneiro de Palacio
- O MADRIGAL : tiña textos profanos e era frecuente que tivesen cinco ou seis voces. Apareceu en Italia, pero difundiuse polo resto de Europa.
A MÚSICA INSTRUMENTAL DO RENACEMENTO
Adquiriu importancia social posto que era imprescindible para a danza e para as cerimonias públicas. Estas danzas de corte bailábanse dando pasos a rentes do chan ou pequenos saltos. Era frecuente combinalas de dous en dous, formando parella (unha lenta e unha rápida). Os conxuntos de danzas acabarían chamándose suite. Unha das danzas máis coñecidas é a branle.
O RENACEMENTO EN ESPAÑA
Este período é considerado como a Idade de Ouro da música española. A música, como a maior parte das actividades políticas e culturais do momento, vén determinada polo espírito relixioso. Destaca a principios desta época Juan del Enzina. Durante os reinados de Carlos V e Felipe II, alcanza a súa máxima plenitude o renacemento musical español (Cristóbal Morais, Tomás Luís de Vitoria, Antonio de Cabezón). Cabe destacar na España do S. XVI o auxe da vihuela (instrumento antecesor da guitarra).

OS INSTRUMENTOS NO RENACEMENTO
 - CORDA FRETADA (CORDÓFONOS) : viola da gamba, viola da braccio e a lira da braccio
- CORDA PUNTEADA (CORDÓFONOS) : laúde, vihuela, clavicémbalo, espineta, virxinal
- CORDA PERCUTIDA (CORDÓFONOS) : clavicordio
- VENTO-MADEIRA (AERÓFONOS) : frautas de pico (con bisel), chirimías, cromornos e bombardas (con lingüeta dobre).
- VENTO-METAL (AERÓFONOS) : cornetas, trompetas, sacabuche
- VENTO-MECÁNICO (AERÓFONOS) : órganos
Os conxuntos ou consorts eran agrupacións de 3 a 8 instrumentos dunha mesma familia.

jueves, 17 de mayo de 2012

FÍSICA/QUÍMICA RESUMEN TEMA 5 : CONCENTRACIÓN DAS DISOLUCIÓNS EN MOL/L, ECUACIÓN DOS GASES IDEAIS, FORMULACIÓN E NOMENCLATURA INORGÁNICA, VALENCIA DOS ÁTOMOS METÁLICOS E NON METÁLICOS, COMO SE CONSTRÚEN AS FÓRMULAS, CLASIFICACIÓN DOS COMPOSTOS, FORMAS DE NOMEAR


CONCENTRACIÓN DAS DISOLUCIÓNS EN MOL/L
CONCENTRACIÓN MOLAR OU MOLARIDADE : é o nº de moles de soluto que hai nun litro de disolución.                                             FÓRMULA :    M = n/V
M : concentración molar (exprésase en mol/litros) - n : nº de moles de soluto - V : volumen de disolución expresado en litros
EX : calcula a concentración molar dunha disolución formada por 20 g de hidróxido de sodio (NaOH) en 200 ml de auga.
- calculamos a masa molecular do soluto :          23 + 16 + 1 = 40 g/mol
- calculamos o nº de moles do soluto :           n = 20 g / (40 g / mol) = 0,5 mol
- calculamos a concentración molar :             M = n/V = 0,5 mol / 0,2 l = 2,5 mol/l

A ECUACIÓN DOS GASES IDEAIS
FÓRMULA  DOS GASES IDEAIS : P x V = n x R x T
P : presión do gas - V : volumen que ocupa - n : nº de moles do gas contido no recipiente - R : constante dos gases, vale 0,082 atm x l/ (mol x K) ou, no SI 8,31 J / (mol x K) - T : temperatura á que se atopa o gas, expresada en Kelvin.
EX : calcula o volumen que ocupa 1 mol de osíxeno (O2) a 1 atm de presión e 0ºC de temperatura.
V = n x R x T / P = 1 mol x 0,082 atm x l / (mol x K) x 273 K/1 atm = 22,4 litros
Segundo a ecuación dos gases, 1 mol de calquera gas ocupa sempre o mesmo volume, nas mesmas condicións de presión e temperatura.

FORMULACIÓN E NOMENCLATURA INORGÁNICA
A VALENCIA : é un nº enteiro que se asigna a cada elemento que nos vai dicir cantas unións pode formar ese átomo (H valencia 1 = forma unha unión con outros átomos – O valencia 2 = forma 2 unións – Al valencia 3 = forma 3 unións)

VALENCIA DOS ÁTOMOS METÁLICOS
VALENCIA 1: Li, Na, K, Rb, Cs, Fr, Ag - VALENCIA 2: Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra, Cd, Zn – VALENCIA 3: Al
VALENCIA 1 e 2: Cu, Hg - VALENCIA 1 e 3: Au - VALENCIA 2 e 3: Fe, Co, Ni - VALENCIA 2 e 4:Sn, Pb 

VALENCIA DOS ÁTOMOS NON METÁLICOS
VALENCIA 1 : H – VALENCIA 2 e 4 : C, Si – VALENCIA 1, 3 e 5 : N, P, As – VALENCIA 2, 4 e 6 : O(*), S, Se, Te – VALENCIA 1, 3, 5 e 7 : F(**), Cl, Br, I
O osíxeno (O) ten sempre valencia 2 (agás nuns poucos casos que non imos estudar).
O flúor (F) ten únicamente valencia 1

COMO SE CONSTRÚEN AS FÓRMULAS
Para escribir a fórmula dun composto é necesario saber a valencia dos átomos que o forman pero non é preciso coñecer que tipo de enlace forma (iónico, covalente ou metálico). Exemplos :
H (valencia 1) e Cl (valencia 1) = HCl (un átomo de cada un, un enlace de cada un)
H (valencia 1) e O (valencia 2) = H2O (dous átomos de H cun enlace cada un, e 1 de O con 2 enlaces)
H (valencia 1) e Al (valencia 3) = AlH3 (un átomo de Al con 3 enlaces e 3 de H cun enlace cada un)
Cando se unen 2 átomos intercambianse as valencias : O (valencia 2) e Al (valencia 3) = Al2O3 – O (valencia 2) e Cl (valencia 7) = Cl2O7
Se a valencia dos dous átomos é par, pódese simplificar : O e Ca = Ca2O2 = CaO – O e S (valencia 6) =
S2O6 = SO3
CLASIFICACIÓN DOS COMPOSTOS
1.- SUBSTANCIAS SIMPLES : compostos formados por un só tipo de átomos e noméanse igual cos átomos constituíntes.
2.- ÓXIDOS : compostos de osíxeno noutros elementos. Póden ser óxidos metálicos (formados pola
unión do osíxeno cos metáis) ou óxidos non metálicos (formados pola unión do osíxeno cos non
metáis)
3.- HIDRUROS : compostos de hidróxeno. Póden ser hidruros metálicos ou hidruros non metálicos (actúa cunha única valencia das que ten).
4.- HIDRÓXIDOS : compostos de metáis con osíxeno e hidróxeno. O osíxeno e o hidróxido van xuntos nun paquete e chámanse grupo de hidróxido e funciona con valencia 1
5.- SALES BINARIAS : compostos que resultan da combinación de metal e non metal (actúa cunha única valencia das que ten). Noméanse coa terminación -uro aplicada ao nome do metal.
6.- OXOÁCIDOS : compostos de non metal con osíxeno e hidróxeno.
7.- OXOSALES : compostos de metal, non metal e osíxeno.

FORMAS DE NOMEAR
Existen varios métodos para nomear os compostos (nomenclaturas) :
NOMENCLATURA SISTEMÁTICA : indícase o nº de átomos de cada tipo con prefixos numéricos : mono (1 átomo) – di (2 átomos) – tri (3 átomos) – tetra (4 átomos) – penta (5 átomos) – hexa (6 átomos) – hepta (7 átomos). EX : Fe2O3 = Trióxido de dihierro - PH3 = Trihidruro de fósforo - Ba(OH)2 = Dihidróxido de bario
NOMENCLATURA TRADICIONAL : nalgúns casos é a máis sinxela. Cando un átomo ten máis dunha valencia pode formar varios compostos con outro átomo (Carbono,valencia 2 e 4, pode formar dous compostos CO e CO2 – Cloro, valencias 1, 3, 5 e 7, pode formar 4 compostos diferentes Cl2O, Cl2O3, Cl2O5, Cl2O7). Nestes casos emprégase una serie de prefixos e subfixos para distinguilos :
- se hai 2 valencias diferentes : terminación –oso para a menor e –ico para a maior
- se hai 3 valencias diferentes : prefixo e terminación hipo-…-oso para a menor, terminación –oso para a intermedia e terminación –ico para a maior.
- se hai 4 valencias diferentes : prefixo e terminación hipo-…-oso para a menor, terminación –oso para a segunda, terminación –ico para a terceira e prefixo e terminación per-…-ico para a maior.
EX : FeO = Oxido ferroso -  Fe2 O3  =  Óxido férrico    









RESUMEN TECNOLOGÍA 3º ESO ELECTRÓNICA


COMPONENTES  ELECTRÓNICOS
1) COMPONENTES PASIVOS : son aquellos que no generan ganancia, pero sí consumen energía eléctrica (resistores, condensadores y bobinas) :
RESISTENCIAS Y RESISTORES 
Un resistor es un componente electrónico que ofrece una resistencia al paso de la corriente eléctrica. Hay varios tipos :
- RESISTORES FIJOS : se oponen al paso de la corriente eléctrica
- RESISTORES VARIABLES : regulan la oposición al paso de la corriente
- POTENCIÓMETROS Y REOSTATOS :  el potenciómetro se conecta en paralelo  y se comporta como un divisor de tensión. El reóstato va conectado en serie y se emplea para regular la intensidad de la cor- riente. 
- RESISTORES LDR : la oposición depende de la luz  
- TERMISTORES NTC y PTC :  la oposición depende de la temperatura
CONDENSADORES
Un condensador es un componente eléctrico formado por dos placas metálicas (armaduras), que se encuentran separadas por un material aislante, denominado dieléctrico. La misión de un condensador es almacenar carga eléctrica para suministrarla en un momento determinado. Los condensadores no se comportan de la misma manera cuando reciben corriente continua que cuando reciben corriente alterna :
- EN LOS CIRCUITOS DE CORRIENTE CONTINUA : el condensador permite el paso de la corriente, mientras que se está cargando y lo impide cuando está cargado.
- EN LOS CIRCUITOS DE CORRIENTE ALTERNA : el condensador se está cargando y descargando continuamente y siempre permite el paso de la corriente.
2) COMPONENTES ACTIVOS : se trata de componentes capaces de generar, modificar o amplificar la señal eléctrica (baterías y pilas, generadores, diodos y transistores) :
DIODOS
Es un componente electrónico que permite el paso de corriente en un sentido y lo impide en el otro. Está polarizado, por lo que debemos colocarlo correctamente para que funcione.
- POLARIZACIÓN DIRECTA : el cátodo del diodo estaría orientado hacia el polo negativo de la pila y entonces permitiría el paso de la corriente (la bombilla se enciende)
- POLARIZACIÓN INDIRECTA : el cátodo del diodo está orientado hacia el polo positivo de la pila y entonces no se permitiría el paso de la corriente (la bombilla no se enciende)
- DIODO LED : diodo especial que convierte toda la energía eléctrica que recibe en luz.
TRANSISTORES
El transistor está formado por la unión de tres capas de material semiconductor y dispone de tres patillas, denominadas emisor,base y colector. Se emplea para  amplificar señales eléctricas. En los transistoreses muy importante saber dónde están situados los electrodos para conectarlos de forma correcta. Existen dos tipos de transistores bipolares:
- TRANSISTORES NPN : están formados por dos semiconductores tipo N y un semiconductor tipo P. Se conectan uniendo el polo positivo al colector y a la base.
- TRANSISTORES PNP: están formados por dos semiconductores tipo P y un semiconductor tipo N. Se conectan uniendo el polo negativo al colector y a la base.
Los transistores se pueden utilizar como amplificador o como interruptor controlado por una pequeña corriente de base. Cuando existe corriente en la base, el transistor deja pasar la corriente entre colector y emisor actuando como un interruptor cerrado. Cuando no existe esta corriente el transistor actúa como un interruptor abierto. 
                                                                  

RESUMEN GALEGO 3º ESO : A LÍRICA MEDIEVAL, O GALEGO E A LITERATURA NOS SÉCULOS ESCUROS, COMPARATIVOS, FORMACIÓN DE PALABRAS POR DERIVACIÓN/COMPOSICIÓN/PARASÍNTESE, O PLURAL DAS PALABRAS COMPOSTAS, CONFLITO LINGÜÍSTICO /BILINGÜISMO E DIGLOSIA


A LÍRICA MEDIEVAL
A sociedade na Idade Media, tiña un sistema feudal, que consistía na concesión de feudos a cambio du- nha prestación política e militar : a nobreza e o clero posuían as terras mentres que os campesiños pedíanlles protección aos nobres a cambio de traballar os feudos destes e pagar tributos. A sociedade organizábase  nunha estrutura piramidal : a mayoría (campesinos, artesáns) e a minoría (nobreza e clero).   
A CANTIGA DE AMIGOS (orixe popular):é aquela na que unha moza expón o amor que sente a rapaza. A voz é, daquela, feminina e a palabra clave adoita aparecer nos primeiros versos é amigo. Recursos formais :
- Refrán : Verso ou versos que se repiten ao final de cada estrofa. Un dos recursos mais representativos da lírica da Galiza. Por esta clasificación dous tipos, cantigas de refrán ou cantigas de mestía.
- Paralelismo : Consiste en repetir estrofas de dúas en dúas. Os versos da 2ª son unha pequena variante dos da 1ª.
- Leixaprén : Deixa e colle. Repetición do 2 verso da 1ª estrofa, no primeiro da terceira, o segundo da segunda, no primeiro da cuarta.
A CANTIGA DE AMOR (orixe provenzal) : é aquela na que un trobador fala dos sentimentos que lle esperta a súa amada baseada no amor cortés (coita/pena ou loanza da dama). A voz é, daquela, mascu- lina e a palabra clave que aparece sempre nos primeiros versos é señor. Características formais :
- cantiga de refrán : composicións que levan un ou varios versos que se repiten ao final de cada estrofa. Son as máis parecidas ás cantigas de amigo.
- cantiga de mestría : non ten refrán e componse de tres ou catro cobras de sete versos heptasílabos, octosílabos ou decasílabos. Estas son máis parecidas ás composicións provenzais. Recursos :
- dobre : repetición dunha palabra ou grupo de palabras en posicións simétricas dunha estrofa
- mordobre : repetición, en posicións simétricas, dun mesmo lexema, con variación nos morfemas.  
 CANTIGA DE ESCARNIO E MALDICIR (orixe popular e provenzal) : é aquela na que o poeta busca a crítica e o humor (con sátiras sociopolíticas, literarias e sexuais). 

O GALEGO E A LITERATURA NOS SÉCULOS ESCUROS (XV-XVIII)  
Despois dun período medieval de grande esplendor para a nosa lingua e a nosa literatura, o galego pasa por unha etapa de decadencia coñecida como Séculos Escuros (do S. XV ao XVIII). Galicia queda sometida á coroa de Castela e o castelán pasa a actuar como lingua do poder e de maior prestixio, desprazando o galego dos usos cultos e escritos. Por isto as mostras de literatura culta (literatura escrita) en galego son practicamente inexistente. Nesta época aparece un novo grupo social, a fidalguía, son persoas de baixa nobreza que serven de intermediarios entre os donos das terras e os campesiños. O pobo é galegofalante e está constituido por la bregos, que na súa maior parte non son propietarios, senón que traballan terras alleas, pagando un arren damento, que son os foros.
Desta época só conservamos escasos textos de lírica culta, unha vizosa e abundante lírica popular (refráns, trabalinguas, adivinanzas), moitos contos e lendas populares (narrativa) e algunha obra de teatro. 
COMPARATIVOS
- usamos COMA : diante de calquera palabra que non sexa un verbo (É tan bo coma ti.)  
- usamos COMO : cando vai diante dun verbo (Fíxoo como sabía)  
-  usamos CA : diante de calquera palabra que non sexa verbo (É mellor ca ti ou ca el. etc. - Chego antes a Lugo ca á Coruña.)
- usamos CÁ e CÓ :  cando sae da contracción de “ca”, comparativo, + artigo “a” ou “o” (ca + a/o = cá/có)
(A miña casa é mellor cá túa. -  Era máis traballador có amigo)
COMPARATIVO DE SUPERIORIDADE : máis + adx. + que/ca – máis + nome + que 
COMPARATIVO DE IGUALDADE : igual de/tan + adx. + que/ca/como -  tanto(s)/-a(s) + nome + como
COMPARATIVO DE INFERIORIDADE : menos + adx. + que/ca – menos + nome + que

FORMACIÓN DE PALABRAS POR DERIVACIÓN : é un procedemento de formación de palabras consistente en engadirlle a un lexema prefixos e sufixos (panadeiro, submarino)
FORMACIÓN DE PALABRAS POR COMPOSICIÓN : é un procedemento de formación de palabras novas consistente na unión de dúas ou máis palabras (xordomudo, tapacubos, afíalapis)
FORMACIÓN DE PALABRAS POR PARASÍNTESE : este procedemento é unha combinación dos dous anteriores. Primeiro formamos por composición una palabra (picapedra) e despois engadimos un sufixo
(picapedreiro). Outras palabras formadas por  parasíntese (paragüeiro,norteamericano, tornasolado, se- 
temesiño, altofalante)
O PLURAL DAS PALABRAS COMPOSTAS
a) Se os dous elementos están soldados nunha única palabra, forman o plural como o segundo elemento (viandante, viandantes)
b) Se o segundo elemento é un monosílabo rematado en –l, forman o plural engadindo –es (cartafol, cartafoles)
c) Se o segundo elemento xa está en plural, son invariables (o gardamontes, os gardamontes)
d) Se os dous elementos se escriben separados e o segundo elemento é un adxectivo, cada un deles escríbese en plural (garda civil, gardas civís), se o segundo elemento é un substantivo, vai só en plural o primeiro elemento (camión cisterna, camións cisterna)

CONFLITO LINGÜÍSTICO /BILINGÜISMO E DIGLOSIA
Cando dúas linguas coexisten nun contexto de lingua dominante fronte a outra que é a dominada ou minorizada estamos ante unha situación de conflito lingüístico. Unha sociedade non é bilingüe só por existir nela dúas linguas. Ademais, o bilingüismo é a capacidade individual de falar indistintamente dúas linguas. Diglosia é a coexistencia de duas linguas en desigualdade, unha dominante (castelán) e outra mi- norizada (galego), de xeito que, a dominante úsase en niveis cultos e formais e a minorizada no ámbito privado e coloquial. O bilingüismo é un feito individual mentres que a diglosia é un feito social. A situación diglósica que sufríu o galego ao longo da historia na súa relación co castelán foi xerando en moitos actitudes negativas que se van superando nas xeracións máis novas. Só demostrando que o galego serve para calquera acto de comunicación e que é útil para desenvolverse na sociedade se poderán superar os prexuizos e progresar na súa normalización.