resumen do libro O ÚNICO QUE QUEDA É O AMOR (Agustín Fernández Paz)

O ÚNICO QUE QUEDA É O AMOR (Agustín Fernández Paz)

UN RADIANTE SILENCIO
Narra a historia de Sara, executiva capaz e competitiva que busca unha pequena saída á rutina diaria cambiando a cafetería habitual pola dunha nova librería que acaban de abrir ó pe do banco onde traballa.

Cando entra por primeira vez asómbralle a cantidade de libros que había e tamén lle asombra unha especie de pequena cafetaría na que a xente toma o seu café mentres len un libro. Curiosea polos andeis e compra algúns libros que le con ansia. Tamén vai atopando polos andeis tarxetas con citas de libros, coma se fosen expresamente deixadas para ela, coma se alguén estivese a manter unha charla con ela,

co cal pensa que algún dos habituais do local pode ser o seu admirador e os seguintes días trata de descubrir quen. Xorde o namoro ás cegas, pero como non descobre quen é o seu admirador deixa de ir á libraría. Pablo, o libreiro, apesárase enormemente ao decatarse de que Sara non é tan lista como el imaxinaba e non puido descubrir que él era o seu admirador secreto e que deixando de ir lle rompera o cora- zón. Decide queimar as tarxetas que lle tiña preparadas, coma se fosen cartas de amor, para irllas deixan do días vindeiros.
A miña opinión sobre este conto é que é unha historia moi pasteleira pero á vez bastante tenra porque mostra a parte cariñosa das persoas nesta sociedade gris e negra.

AMOR DE AGOSTO

Esta historia trata dun rapaz que aos dezasete anos traballaba nun taller mecánico chamado Bordelle, en Vilarelle, que se namora de Laura, a filla do seu xefe, á cal invita a bailar nas festas de Vilarelle.  Tras bailar sepáranse do grupo de amigos e vanse á carballeira do pobo a ver a chuvia de estrelas fugaces e  liáronse, razón pola cal o pai de Laura despediu o rapaz que marchou a traballar a Barcelona co seu primo. Pero non se esqueceu de Laura e escribíalle cartas. Moitos anos despois Laura mandoulle unha última carta que dicía que deixase de mandarlle cartas, pois o seu prometido podería decatarse e ela non quería que tal cousa sucedese. Despois de moitos anos voltou ao pobo pero ela xa estaba con outro e xa queimara as súas cartas. Agora….casado e con fillos volve só outra vez a Vilarelle á carballeira onde descubriu o seu primeiro amor para queimar as cartas nas que puxera tanto cariño e aprezo.

A miña opinión sobre este conto é que se pode sacar unha gran lección coma non renderse nunca, pero coa parte negativa, que neste caso é que se non te rendes e é un amor non correspondido, 

arráncanche o corazón e patéancho  ata que pareza unha uva pasa.

O conto tamén nos presenta o panorama da emigración dentro do Estado: o asentamento e creación dunha familia noutro lugar, a falta de raíces da parella e dos fillos na terra, o esforzo do emigrante saudoso por manter algún lazo, aínda que sexa remoto, co lugar onde naceu.
 ESTA ESTRAÑA LUCIDEZ

O que conta a historia é un can, Argos, e conta que todalas noites ve coma o seu amo olla as ventás da casa dunha muller. Lembra cando o seu amo a coñeceu paseando cun can e namorárase d' Ela o día que a viu lendo un libro sentada nun banco da praia. Esquecíase algo do seu can pero él estaba felíz posto que seu amo tamén o estaba. Pero un día o dono xa non volveu con ese brillo nos ollos; é máis veu moi triste e meteuse no seu cuarto. O can consolouno moito naqueles difíciles días pero os paseos eran máis curtos e pouco divertidos. O amo provou sorte con outras tres mulleres pero non puideron reemprazar o espazo baleiro que deixou aquela moza no seu corazón. Un día foron a vila na que nacera, e despois de comer foron en busca dun lugar que o seu amo recordaba de pequeno. Cando se dispuñan a volver a casa comezou a chover, montáronse no coche, tronaba e chovía con moita intensidade e non se vía ben, só puido ver unha brillante luz acercándose ao coche que terminou coas súas vidas. Agora son fantasmas e teñen que vivir un ano no mundo dos vivos, el mira o seu amo que supervisa todos os movementos da rapariga da que estivera namorado, o fox terrier dela intenta cheiralo mais non pode velo nin el pode ladrar. Hoxe acabase o ano do que dispoñen para estar no mundo dos vivos, o can mira como o seu amo vai desaparecendo entre a néboa.
Este conto gustoume moito en especial pola ficción de que despois de morrer se pode seguir sentindo e porque, á parte diso, a historia pareceume mellor enfocada dende o punto de vista do can que se a tivese contado o amo.

UNHA HISTORIA DE FANTASMAS

A narradora acórdase de cando, facendo o camiño de Santiago dende Pamplona, un señor contoulle, mentres estaban nunha velada nocturna dunha posada, o conto dun accidente de coche que deixou viúva a unha muller. No hostal xa ben entrada a noite un compañeiro de viaxe decide que sería divertido contar historias e cada un conta unha ou algunhas rimas dalgún libro que lles gustase. Entón un home conta a

traxedia que sucedeu alí a menos dun quilometro. Era a tráxica historia dunha parella que casara hai pouco,  e que nunha noite, volvendo en coche por unha estrada e cruzando por esa ponte, o marido perdeu o control do vehículo por culpa dunha mancha de aceite que deixara o camión facía unhas horas. O marido morreu no acto pero a súa muller logrou salvar a vida. Despóis daquel tráxico suceso a pobre muller estaba triste todo o día e, as veces, con calquera ruido facíase a ilusión de que o seu marido seguía na casa. Refuxiouse na lectura e pasou bastante tempo buscando un libro de segunda man que lle regalara o seu home do mesmo autor que o poema da nosa protagonista. Pero un bo día, despóis de comer cos seus páis, ocultando a tristeza que seguía tendo, volveu a casa e esta estaba impregnada do olor do perfume do seu marido. Este cheiro facíase moito máis forte no seu dormitorio onde atopou o seu libro, pero o máis curioso e que tiña a sensación de que non estaba soa na casa a parte do seu can. Despóis da fantasmagórica historia de este home todos marcharon para cama e a nosa protagonista quedouse coas ganas de preguntarlle un montón de cousas. Á mañá seguinte agardou bastante rato a que o home ao que buscaba saíse pero no foi así. Preguntoulle ao dependente sobre o accidente que lle contara e iste respondeulle e trouxolle os periódicos que relataban a historia, posto que ese mesmo día abriran o restaurante. Non tardou en atopar a noticia na que aparecían unha foto do accidente e outra do home que perdeu a vida. Era o mesmo que lle contara a historia.

Este conto non me gustou moito porque non fun capaz de palpar o sentimento de desamor e pena.

RÍOS DA MEMORIA

 Conta a historia dunha parella que ían de viaxe camiño de Bilbao.  María, obriga o seu marido a desviarse para visitar a vila onde vivira de pequena.  Alí recordou a súa adolescencia, onde coñecera ao seu primeiro amor, o río no que se bicou con él e do que tivo que despedirse, porque a vida a obrigou a separarse del. Busca o río, pero xa non existe, desapareceu canalizado. Todolos lugares estaban só na súa memoria posto que as construcións que fixeran na súa ausencia destruíran eses lugares.   

Este conto apenas me gustou non me chegou de todo ningún sentimento de pena ou frustración.

LOANZA DA FILATELIA

Este conto trata dun home chamado Ernesto que coleccionaba caixas de mistos desde cativo e que casou cunha fermosa  muller chamada Margarita Vilar. Tiña a costume de coleccionar caixas de mistos de todo tipo. Cando casou no 79, a muller non lle puxo mala cara; mais comezou a vela con malos ollos cando decidiu que lle estorbaba na casa. Por culpa dunha  pequena liorta que tiveran, as caixiñas trasladáronse ata o escuro armario de abaixo. Ao cabo duns anos, Ernesto morreu aos 59 anos dun infarto e en nadal,  a súa muller decidiu queimar toda a colección porque lle parecía que non valía para nada... sen saber que tamén queimaba un magnífico diamante de vinte e catro quilates engarzado no anel de ouro branco" que tiña pensado regalarlle nas vodas de prata.
 Na miña opinión este conto á par que corto de paxinas é curto de sentimento aquí non se palpa nin amor nin desamor non se sente nada cando les esta historia.

UNHA FOTO NA RÚA

Daniel atopa tirada nas rúas de Vigo unha foto de carné dunha muller moi guapa, detrás da foto pon solo o nome de Diana. Namórase da moza e comeza unha busca desesperada. Diana é unha administrativa que se dedica a viaxar dende que lle tocara a lotería. Xoga a deixar oito fotos en cada cidade que visita coa ilusión de que, se cadra, alguén que as atope se entreteña en imaxinar historias. Pasa un mes bus- cándoa por todas partes pero non a encontra polo que se da por vencido. Despois o narrador é a propia Diana que conta que vai subirse a un vagón de volta a casa e tirar a derradeira foto, despois dunhas vacacións, xa que desde que gañara a lotería dedicárase a viaxar.

Este conto é o meu favorito porque se pode sentir a frustración de Daniel fronte a desesperación de non atopar a Diana e o seu sufrimento.

MEDITACIÓN ANTE O ÁLBUM DE FOTOS FAMILIAR

Fala do preludio de outro libro de Agustín Fernández Paz no que un home narra a súa infancia e adoles-

cencia xunto coa súa familia en especial coa súa tía e os seu curmáns en verán no pazo da súa avoa en Vilalba. Co paso dos anos as familias fóronse distanciando comezando coa morte da avoa co que a súa tía herdou o pazo. Máis tarde e ca morte desta tía repartíuse o diñeiro entre os curmáns que xa non tiñan a mesma amizade que de cativos. O noso protagonista xá casado e con dúas fillas quixo quedar co pazo que tan bos recordos lle trouxera e restaurouno co apoio da súa filla Rosa. Pero case ao rematar, descobre entre dous tabiques, un esqueleto cunha bala no cranio.  Mirando o álbum familiar, o narrador tenta ver os ollos do asasino. Na novela, o tema desenvólvese dende a perspectiva da neta do asasino.
Esta historia non me gustou moito pero tampouco me desgusta, a verdade é que o do asasinato me chamou moito a atención pero non se nota ningún indicio de drama en ningún momento da historia.

DESPOIS DE TANTOS ANOS

Elvira, recibe a chamada da sua filla para dicirlle que Adrián, un antigo mozo, morrera e traían o cadáver desde Barcelona ata Mondoñedo pero a anciá non quixo ir.

É entón cando recordamos o seu pasado. Elvira sempre saía coa súa curmá Carme e era moi amiga de Adrián que o coñecera nas festas de San Lucas en 1964. Pero Elvira estaba saíndo con Suso, un rapaz cinco anos maior ca ela que xa rematara a mili e quería un plan de futuro con ela. Os seus país estaban de acordo porque proviña dunha familia rica e era bo rapaz. Pero Elvira non estaba tan segura, aínda era unha rapaza moi xoven e quería seguir saíndo coa súa prima polas festas dos pobos. Pouco despóis, recibe un paquete cun libro de poesía, unha carta e unha foto de Adrián expresándolle os seus sentimentos. Escribíronse 15 cartas e a rapaza estaba cada vez máis confusa sobre a súa situación ata que falou ca súa nai,quen non foi moi amable con ela, e decidiu deixar de contestarlle. Ao final casou con Suso e mu- dáronse a Ferrol onde el traballou no porto.Pero máis tarde chegaron momentos de crise; malia que xa tiñan fillos e tiñan aforros, Suso desesperouse cando o despediron e non paraba quieto na casa; sempre fumando e fumando ata que aos 59 anos sufriu un infarto que acabou ca súa vida. Pouco despóis morreron tamén os seus país e Elvira herdou a casa do pobo onde grazas a unha das súas fillas atopou unha caixa onde gardara algúns recordos da súa adolescencia, encontrou un exemplar das Rimas de Bécquer  que Adrián lle regalara xunto cunha foto e non pode evitar pensar que puido haber tido unha vida moi distinta con el. 

UN RÍO DE PALABRAS

Ao protagonista gústalle moito ler e compartir a súa lectura, entón ten a idea de copiar anacos, dos que para él son os mellores textos, e pégaos por todas as partes da cidade coma se fosen anuncios e, en lugar de poñer un teléfono nun papeliño abaixo para arrincar, él ponlle o nome do libro e o autor ao que pertence o anaco do texto. Fai isto repetidos días con textos diferentes e da resultado posto que ao cabo duns días outras persoas empezaron a facer o mesmo qua él, as rúas están repletas de papeis nas paredes dos edificios. Entre estes imitadores espera atopar o amor da súa vida

                                                           VALORACIÓN PERSOAL
Este libro é sen dubida algunha o que máis me gustou de todos os libros de galego que teño lidos este curso e os anteriores. É un libro de dez relatos relacionados co amor. Na meirande parte deles trátase de amores perdidos, ou amores que quedaron en nada, son relatos tan precisos como tristes. A verdade é que case todos os relatos, son moi bonitos pero de elixir un quedaríame con : Esta estraña lucidez ou o primeiro : Un radiante silencio.  Os finais deste libro son tristes a maioría, os personaxes en vez de ter a- postado decididamente polo amor confórmanse co orgullo de telo vivido nalgún momento. Os personaxes son variados, dende persoas a animais, algúns con nome e outros sen el, vivos e mortos…
Despois as ilustracións de Pablo Auladell, non me gustaron, sei que son imaxes que teñen que gardar sentido co libro mais, parécenme frías e escuras, e moi raras ás veces, aínda que eu non entendo nada de arte.

ANÁLISE DO LIBRO

As voces empregadas nestas historias son distintas : catro, nunha terceira persoa omnisciente, obrigada e necesaria para a sorpresa final; cinco, nunha primeira persoa (coa perspectiva repetida de mulleres), presididas pola nostalxia e, en certos casos, por unha fonda tristura; e mesmo un relato estrañado na voz dun can (de nome case simbólico, Argos) que pousa a súa ollada na historia do amor do seu amo, curiosamente nun dos relatos de sabor máis fantástico e de pegada case cinematográfica.
Todas estas distinguidas voces tentan describir, na meirande parte dos casos, unha historia que non foi. Un relato alternativo á propia vida, sustentado só pola memoria dun amor eterno, creado nun intre da existencia. “Un radiante silencio”, cunha relación que non chega siquera a formularse (si en literatura, claro está), que fica en imposibilidade que atormenta á protagonista; “Amor de agosto”, construida a partir da memoria permanente dun bico nunha noite de festa; “Río da memoria”, que describe a vila da infancia (“afogada sen remedio no río do tempo”) visitada fugazmente por unha muller despois de tantos anos, cuxo pasado aparece cifrado nun regato, esceario de amores xuvenís, agora xa oculto e desaparecido; ou “Meditación diante dun álbum de fotos familiar”, que resume unha vida familiar en torno a un pazo en días de verán, sen apenas anécdotas relevantes (agás o final Poe, que non desvelo) e que, sen embargo, constitúe unha descripción concretísima do paso do tempo. O relato, de título ben significativo, “Despois de tantos anos”, representa, entre todos, o exemplo máis claro desa constante historia que non foi na boca dunha muller que decide unha vida rutinaria, mentres outra, de amor apaixoado, fica só na lembranza nostálxica dun libro de poemas de Bécquer ou dun baile nas san Lucas de Mondoñedo.
A morte forma parte do esceario narrativo. En non poucas historias, a súa presencia faise tanxible. Os párrafos últimos de “Meditación diante…” refiren unha a unha as constantes desaparicións dos membros da familia, como se o retrato dese álbum fose esvaecéndose, do mesmo xeito das figuras do conto “Esa estraña lucidez”. Os accidentes de coche tamén se repiten, algúns con fantasmas que contan á súa vez relatos de fantasmas, como no estraordinario “Unha historia de fantasmas”, cunha estructura clásica de conto case folclórico contado en torno a unha mesa ao calor do lume, incluso co contexto do camiño de Santiago para realzar a fantasía. Esa presencia da morte, mesmo, reserva unha sorpresa definitiva, capaz de reconstruir, como nos casos anteriores, unha vida que non foi: o relato “Loanza da filatelia”, o máis breve de todos, maxistral na súa densidade e na súa resolución sorprendente, é un bó exemplo de como as historias só cobran sentido pleno despois mesmo da propia morte.
Un dos elementos característicos deste libro de relatos é o amor polos libros (e polas palabras que viven dentro deles) ou polos obxectos cargados de sentimentalidade e recordos (caixas e esqueletos). As citas son abundantes e constrúen mesmo o propio relato. “Despois de tantos anos” sería inexplicable sen as Rimas y leyendas de Bécquer; “Un río de palabras” coloca textos concretos (Rivas, o querido Auster, Kafka, Valcárcel) como protagonistas do relato final, en forma de apoteose da literatura. “Un radiante silencio” só pode comprenderse no contexto dunha librería. “Unha historia de fantasmas” comeza co ensalmo duns versos de Valente que precisamente falan de morte, da impresencia. O poema de Xulio Valcárcel, “Outro poema dos dons”, sublima o amor máis alá da morte no relato “Esa estraña lucidez”, ao quedar como último recordo do can que, coma un fantasma, ve desaparecer a súa propia vida. Unha nota final proporciona ao lector as claves precisas sobre este particular, pero o importante reside en que tales libros, versos, palabras constrúen este mundo. Non sei se foi a propósito, pero no primeiro relato as palabras acaban queimadas polo lume dos mistos (un motivo repetido noutro relato) e no derradeiro as palabras aparecen espalladas a xeito de proclamación universal do seu poder creador.
AFP é autor vencellado á literatura xuvenil: os seus libros son devorados polos mozos porque están construidos cunha sinxeleza e cunha eficacia narrativa extraordinarias. Este libro tal vez sexa considerado nesa liña, porque desde un punto de vista editorial, se cadra coas ilustracións (magníficas por outra parte), pode dar a impresión de libro para a mocidade. Non adiviño a intención da editora, pero é evidente que é un libro que non debe ser esquecido polos adultos. AFP compón un retrato por veces terrible do paso do tempo: terrible por melancólico, por trazar vidas que puideron ser e ao cabo non foron. “O único que queda é o amor” declara o título: estimo que AFP quere crer que coas palabras así pronunciadas conxura ao tempo e á morte. Pero da lectura dos seus textos, eu creo que o único que queda (afortunadamente) son as palabras, as súas palabras. E moita nostalxia, moita tristura, moita melancolía.

 

resumen do libro Agosto do 36 de Xosé Fernández Ferreiro

AGOSTO DO 36 (Xosé Fernández Ferreiro)

En Agosto do 36 (Premio Xerais de 1991), Fernández Ferreiro aborda o tema da Guerra Civil en Galicia, relatando, a partir dun feito real, o "paseo" do que foi vítima unha parella de profesores rurais, Gregorio e Sara,de ideoloxía "vermella", nunha remota aldea da serra de Ourense, un mes despois do alzamento militar. Na súa novela, Fernández Ferreiro renuncia ás fórmulas automemorialísticas e á primeira persoa para optar por un narrador ominisciente que reconstrúe, cincuenta anos despois e a partir das testemuñas veciñais, as violentas mortes desta parella. O autor conduce con grande axilidade ao lector pola trama da novela, e somérxese nunha atmosfera asfixiante, de crueza e tensión, na que as paixóns das persoas, con todas as súas vilezas, saen a flote

TEMA :  é unha obra na que se narra a situación de Galicia durante a guerra civil española.
ARGUMENTO : Xosé Fernández Ferreiro trata de volver aos inicios da guerra civil na que os falanxistas xuran limpar España de comunistas. Introducíndose nas situacións vividas nesa época, ademais dos métodos empregados para esa "limpeza", a obra reflicte un caso concreto dos moitos que neses momentos ocorrían. A historia do libro plasma o profundo odio que sente un falanxista , Manuel o Garabís, cara a un mestre, Gregorio o Xirandón, enfrontados os dous en tempos pasados polo amor dunha muller, Sara. A cruel vinganza que leva a cabo Manuel vai máis alá do feito de que o mestre sexa comunista, así a verdadeira razón é o rancor que sente a nivel persoal contra Gregorio. A atrocidade toma forma de persoa no falanxista que se volve capaz de aldraxar, humillar e por último, asasinar a muller da que estivera e aínda está namorado. E, de feito, ela, Sara (a mestra e muller de Gregorio) unha vítima inocente que paga inxustamente o desbordamento dos sentimentos máis infa- mes levados da man polo orgullo e a vinganza que mostra a cara máis despiadada do ser humano.

RESUMEN : Os protagonistas principais son Sara e Gregorio; un matrimonio de mestres que se coñecían dende a infancia. Esta parella é perseguida por un grupo de falanxistas encabezado por Manuel "O Garabís", cuxo pai estaba enfrontado dende a mocidade co pai de Gregorio, ao que chamaban "O Xirandón". A causa do seu enfado era por mor de que "O Xirandón" lle quitou a moza ao "Garabís". Os falanxistas (Manuel, Leonardo, Xan, e Luís) estaban moi interesados na captura de Gregorio pero das veces que o intentaron, Sara díxolles que o seu home se atopaba de viaxe. Estes, fartos xa da situación, decidiron secuestrar a Sara para que Gregorio a fose salvar e poder apresalo. Sara foi levada á "Touza" (un lugar afastado, de tempe- raturas moi bruscas), onde a tiveron retida. Eles apenas baixaban á vila, xa que os alimentos que precisaban leváballos o taberneiro Lázaro, quen estaba tan namorado de Sara que o levou a obsesionarse. Durante unha longa e intensa semana, Gregorio non deu sinais de vida, só se comunicaba con Sara mediante o canto da perdíz que aprendera a facer de rapaz.
Un día Lázaro díxolles aos secuestradores que vira a Gregorio na súa casa. Luís e Leonardo baixaron para asegurarse, pero alí non atoparon a ninguén. Despois, cando xa estaban de regreso na Touza, Luís oíu un ruido no monte e disparou, pensando que era Gregorio o que alí se atopaba. Manuel, nervioso por esa situación, e como o mestre non daba aparecido decidíu matar á fermosa e esbelta mestra, quen non facía máis que chamar por Gregorio.  Ao rematar todo isto a rapaza quedou alí tirada no chan rodeada de sangue e eles dispuxéronse a baixar cara á aldea. De camiño atoparon a Gregorio tirado no chan morto.
Mataríase Gregorio, ou sería o disparo do "Garabís" quen rematou coa vida deste???

ESTRUTURA : é unha estrutura clásica de exposición - nó - desenlace na que, sen embargo, o desen- lace coñécese ao comezo, xa que a obra comeza coa nova dos asasinatos de Sara e Gregorio. Estamos polo tanto diante un final anticipado. Con todo, o autor consigue manter a tensión e a intriga durante toda a obra. A obra divídese en dúas partes que, á súa vez están formadas por capítulos moi curtos : 

“O cerco” (8 capítulos) e “A execución” (15 capítulos).

NARRADOR : atopámonos con dous narradores que se ocupan de cadansúa parte :

Narrador testemuña (“O cerco”) : representado polos veciños de Abades, narra desde o presente un feito que aconteceu 50 anos antes :

- É un relato literaturizado, pero con aparencia de literatura oral.

- Segue linealmente a vida de Sara e Gregorio desde a infancia, é unha ollada introspectiva que se estende ata o momento no que prenden a Sara.

- Infórmanos da rencilla entre o Garabís e o Xirandón por causa dunha muller, feito que se repite cos

seus fillos (Manuel e Gregorio respectivamente), o que nos amosa que as causas da represión son en ocasións persoais, non só políticas.

- Amosa a actitude do clero diante a durísima represión, que a ignora ou mesmo colabora con ela. Así, don Xenaro non fai nada para salvar a Sara.

-  Estre narrador popular introduce elementos que anuncian o terrible desenlace (“lúa tinxida de san- gue”).

- Nalgún momento hai un imperfecto narrador testemuña (páxinas 79, 80, 81) que fala das conxec- turas dos veciños para intentar salvar a Sara.

Narrador omnisciente en terceira persoa (“A execución”) : Narra os acontecementos desde que co- llen a Sara o día 13 de agosto ata que a matan o día 17 ás 3 da tarde, eses cinco días de angustia, de  carraxe contida que se mesturan con lembranzas de soños imposibles :

- Hai un cambio de escenario de Abades á Touza, un lugar caracterizado polo misterio no que Sara agoniza eses 5 días. Só hai dous momentos nos que a acción sae do escenario da Touza na segunda parte :

- No capítulo XIV a acción volve a Abades para describir o ambiente que se respira entre os veciños  ante a situación na que está Sara.

- No capítulo XVII os falanxistas van a Abades para intentar apresar a Gregorio.

PERSONAXES

SARA E GREGORIO

LÁZARO (o taberneiro) : o personaxe mellor caracterizado psicoloxicamente e que vencella os dous escenarios da segunda parte :

- Sente un amor imposíbel por Sara, tena idolatrada. Esa visión sublime e platónica mesturarase cos seus instintos máis  primarios cando a ve espida.

- É unha persoa covarde que, malia a admiración que sente por Sara, non é quen de salvala dos falan- xistas, aínda desprezándoos.

- O seu físico lembra a don Celidonio de O porco de pé.

FALANXISTAS : todos con caracteres negativos (definidos coma “desertores do arado”), seres des- prezables, cheos de odio, amigos das armas, o que se acompaña dunha fala soez. Pero teñen diferentes motivacións :

O Garabís, Manuel :

- O único cunha motivación clara, aínda que iso non o xustifique, xa que a muller dos seus soños está casada con outro e repítese a historia do seu pai e de Gregorio.

- É de caste ruín e está loitando a súa propia guerra, feito do que se decatan os outros.

- Está namorado de Sara e, aínda que diante dos seus compañeiros quere quedar coma un machote, impide a súa violación.

- Hai un triunfo do torturado sobre o torturador xa que a vontade de Sara é infranqueábel, polo que está psicoloxicamente nas súas mans, xa que ela está namorada do seu marido.

Luís : é un personaxe tipo, un señorito convencido da ideoloxía de Primo de Rivera que defende os pri- vilexios da súa clase social. É un personaxe ruín e un dos seus disparos acaba accidentalmente coa vida de Gregorio, pero non se atreve a darlle o tiro de graza.

Xan : é un home sen vontade, sen criterio propio, que acata a autoridade do Garabís (cando se discute se violar ou non a Sara).

Leonardo : un home “sen oficio coñecido”, un parasito que, a diferenza de Luís, é un pervertido sexual. Quere violar a Sara e, ao non o conseguir, oponse ao Garabís e pretende deixar o grupo.

OUTRAS CARACTERÍSTICAS

- Creación dunha atmosfera de medo, terror e violencia.

- Paisaxe chea de vida, con sentido  hilozoísta : unha paisaxe rural con alma, con espírito propio.

- Presenza abafante do sol e da calor

resumen literatura galega 1ª avaliación 4º eso : O GALEGO NO PRIMEIRO TERZO DO SÉCULO XX, PRIMEIRO TERZO DO SÉCULO XX : A LÍRICA, 1º TERZO DO SÉCULO XX : O TEATRO, PRIMEIRO TERZO DO SÉCULO XX : A NARRATIVA, O GALEGO NAS DÉCADAS DA DITADURA, AS LINGUAS NA PENÍNSULA IBÉRICA

O GALEGO  NO PRIMEIRO TERZO DO SÉCULO XX

Aínda que a política do poder seguiu a ser completamente oposta á recuperación das linguas distintas ao castelán, ausentes do ensino e de todo uso oficial, nesta época vanse producir uns logros moi importantes na loita pola recuperación do galego e contra a asimilación á que parecía condenado. No 1906 fundouse a Real Academia Galega, aínda que este feito ficou desgraciadamente no plano simbólico. O seu labor normativizador foi case nulo. Un dos logros desta etapa foi o grao de cultivo da lingua tanto na literatura como no ensaio e na prensa, pero, sobre todo, como lingua oral formal, en conferencias, actos públicos e reunións. No plano literario, a lingua ampliou os seus ámbitos de uso: desenvolveuse principalmente a prosa narrativa e a poesía, pero foron tamén importantes os ensaios científicos e divulgativos, as traducións de textos estranxeiros (Revista Nós). As organizacións políticas e culturais galegas que nacen nesta épocaforon as Irmandades da fala, Partido Galeguista,Seminario de Estudos Galegos e a revista Nós que só usaban o galego. A lingua é para os seus membros o principal signo de identidade. Foron estas organizacións, declaradamente nacionalistas, as que iniciaron a loita pola oficialidade do idioma galego e pola súa introdución nos ámbitos escolar, administrativo e xudicial. No ano 1936, durante a República, conseguiu gañarse o plebiscito para a aprobación do primeiro Estatuto de Autonomía de Galicia, no que se recoñecía a cooficialidade de galego e castelán, pero non tivo efecto, xa que a legalidade republicana foi abolida polos militares que gañaron a Guerra Civil iniciada ese mesmo ano.

PRIMEIRO TERZO DO SÉCULO XX : A LÍRICA

A entrada do s. XX non supuxo un cambio no panorama literario galego. Nos primeiros anos do novo sé- culo continuaron as liñas que se iniciaran no Rexurdimento. Os primeiros sinais de cambio danse con  

Ramón Cabanillas.

RAMÓN CABANILLAS : sintetiza a tradición decimonónica do Rexurdimento e as diferentes contribucións dos movementos estéticos de finais do século XIX e comezos do XX. Por iso podemos consideralo un poeta moderno e clásico á vez. As liñas poéticas de Cabanillas permítennos distinguir catro vertentes :  - poesía intimista : na que trata temas referidos ao amor, á natureza e á recreación de vivencias do seu pasado. A obra máis representativa desta tendencia é A rosa de cen follas, que constitúe unha homenaxe a Rosalía.  

- poesía cívica : na que recolle os postulados agraristas e o ideario das Irmandades da Fala. Proclama a hostilidade anticaciquil e antiseñorial e a exaltación da aldea e dos labregos (No desterro )

- poesía costumista : na que fala de tipos e costumes rurais cunha perspectiva crítica e humorística

- poesía narrativa : orientada cara á creación de mitos para movilizar a conciencia colectiva. Recupera a Materia de Bretaña situando a acción en Galicia (Na noite estrelecida)

AS VANGARDAS : é un movemento de renovación estética que revolucionou todos os aspectos da arte.   As diferentes solución das vangardas reciben o nome de ismos e teñen en común : - a reivindicación da materia artística como algo autónomo - O espírito rebelde e provocador fronte á tradición estética e as normas - A defensa da liberdade creadora e da orixinalidade.

Os principais movementos vangardistas foron o Futurismo (Marinetti), o Cubismo (Apollinaire), o Dadaísmo (Tzara), o Surrealismo (Breton). En Galicia as vangardas foron o neotrobadorismo (cantigas medievais), o hilozoísmo (poesía paisaxística), o surrealismo (consiste en afastar a razón dos textos para deixar paso aos soños e ao subconsciente) e o creacionismo (consiste en afastar a poesía da realidade).

MANUEL ANTONIO :  Representa o mellor autor vangardista en Galicia. É o autor do manifesto Máis Alá. A súa obra máis relevante é De catro a catro que son follas sen data dun diario de abordo, 19 poemas estruturados como viaxe marítima (presenza do mar), case sempre de noite, simboliza a súa concepción absolutamente pesimista da vida: monótona, repetitiva, en completa soidade (como perdido no mar), e contínua despedida. O tema central da obra é a soidade do suxeito, que adopta en moitos casos un Nós, como expresión de universalidade. A súa escrita vangardista podemos dividila en tres etapas: unha primeira de formación, unha de ruptura vangardista e unha final de retroceso. Caracterízase pola ausencia de argumento, a presenza do mar, a monotonía, soidade, simbolismo [O mar (símbolo da aven tura e a unión á natureza) e a terra (espazo onde a vida carece de sentido e con saudade do mar)]   

1º TERZO DO SÉCULO XX : O TEATRO

A partir de 1916, gracias ao labor das Irmandades da Fala, o teatro galego experimenta un salto cualitati

vo e cuantitativo importante, xa que para as Irmandades era considerado como a arma de maior eficacia para a propaganda lingüística e para a educación das masas. En 1919 fundan O Conservatorio Nacional de Arte Dramática e en 1922 Leandro Carré Alvarellos crea a Escola Dramática Galega que tivo unha intensa actividade. No teatro desta época podemos sinalar dúas tendencias :

- unha actitude conservadora en termos estéticos, baseada no costumismo humorístico.

- unha actitude renovadora, que intenta crear un teatro culto e moderno, superador do costumismo e do ruralismo, na que destaca Ramón Cabanillas, quen publicou A man de Santiña (1921), que foi a primeira obra posta en escena polo Conservatorio en 1919.

CASTELAO E OS VELLOS NON DEBEN DE NAMORARSE : as liñas basicas da súa concepción teatral son o gusto pola simetría na estrutura das obras e pola expresión concentrada; expresionismo e simbolismo combinados co humorismo e o folclore. Os vellos non deben de namorarse, concebida como un espectáculo integral (texto, música, danza, luminotecnia, decoración, todos os personaxes levan máscaras…), componse de tres lances e un epílogo nos que presenta tres versións diferentes dunha mesma historia : un vello paga coa morte o seu namoramento dunha rapariga nova. Os tres vellos representan distintos sectores da sociedade da época: o burgués das vilas  (D. Saturio, un vello boticario que tenta namorar a Lela), o fidalgo bebedor (D. Ramón que seduce a Micaela) e o labrego rico (Sr. Fuco que lle fai as beiras a Pim pinela). As tres mozas pertencen a un estrato social inferior ao dos vellos. Aparecen caracterizadas negativamente; é a súa deshonestidade e o seu materialismo o que provoca a desgraza dos vellos que remata coa morte do protagonista. No epílogo aparecen no cemiterio os protagonistas de cada lance.  

PRIMEIRO TERZO DO SÉCULO XX : A NARRATIVA

O GRUPO NÓS : a revista Nós nace en ourense en 1920. Daralle nome a unha xeración da que fixeron parte intelectuais como Vicente Risco, Pedrayo, Cuevillas, Castelao, quen se encargou da dirrecion artistica desta publicación que tentou darlle proxección unviersal e cultural. Nos 144 números publicados ata a Guerra civil de 1936 fixose un esforzo por facer una lingua de cultura, capaz de levar a Galicia as novidades da cultura europea (científica e literaria). Recolle colaboracións estranxeiras a traduccións procedentes das culturas célticas. Pintores e debuxantes galegos ilustraron as páxinas da publicación. O Grupo Nós realizou un importante labor de difusión do libro galego, ao crear o editor compostelán Ánxel Casal a editorial Nós.

VICENTE RISCO : escritor ourensán; coñecedor dos movementos da vangarda europeos cun importante labor de modernización da literatura galega. Pasou unha etapa inicial apartado da cultura galega que coin cidiu coa dirección da revista La Centuria (1917). Despois evolucionou cara ao descubrimento do galeguismo tras integrarse nas Irmandades da Fala. Os valores da obra de Risco :

- Invidualismo:xorde como reacción do individuo cara aos movementos políticos de masas do seu tempo

- Crítica da ciencia : fronte a opinión da sociedade do momento que loaba a técnica, valora a historia e a tradición popular por medio dun culturalismo relacionado co seu interese pola etnografía e os mitos.

- Relixiosidade e misticismo : a identificación do catolicismo como unha das bases da identidade galega é un dos seus principios.

- Ambiguedade respecto as vangardas : axudou a difundir entre escritores novos como Manoel Antonio, as novas correntes estéticas.

OBRA DE VICENTE RISCO :  

- novelas curtas : tratan temas da literatura popular (O lobo da xente, A trabe de ouro e A trabe de alquitrán).

- novelas longas : O porco de pé, novela que satiriza un comerciante enriquecido usando unha linguaxe e unha estética vangardista.

- ensaio : temas etnográficos, políticos (Teoría do nacionalismo galego), viaxes e experiencia vital (Mittleuropa)

- teatro : O bufón d-el Rei, nunha corte medieval o bufón descobre o adulterio cometido pola raíña.

O GALEGO NAS DÉCADAS DA DITADURA

Despois do triunfo das tropas franquistas na Guerra Civil (1936-39), a ditadura militar instaurada polo Xeneral Francisco Franco duraría ata 1975  e a lingua galega perde toda posibilidade de acceder ás instancias oficiais e ao uso público debido a unha política dura e recesiva. A cultura galega só sobrevive no exilio americano. A capital cultural galega nos anos 40 e 50 é Bos Aires onde chegou Castelao en 1940. Desenvolveu unha actividade tendente a manter vivos os dereitos de Galicia, deste xeito fundouse o Consello de Galicia. Arxentina, México, Venezuela e Estados Unidos acollen aos nosos exiliados que van facer un intenso labor, editando revistas e libros, facendo radio, montando obras de teatro, creando agrupación políticas e culturais e mantendo viva a nosa cultura literaria. A produción cultural no exilo ten dinstintas vertentes :

- Edicións de obras que a censura non permitía publicar : sempre en Galiza (de Castelao), A Esmorga (de Blanco Amor)

- Publicación de revistas vinculadas a sociedades de emigrantes : Galicia, Galicia Emigrante, Eufonía

- Creación de grupos de teatro afeccionado que estrean moitas obras : Os vellos non deben de namorarse (de Castelao), A xustiza dun muiñeiro (de Varela Buxán)

A partir de 1950 iníciase unha recuperación da literatura galega da man da Editorial Galaxia e da revista Grial.   

AS LINGUAS NA PENÍNSULA IBÉRICA

LINGUAS OFICIAIS
Galego : lingua románica e é cooficial do castelán, fálase en Galicia, zonas estremeiras de Asturias e de  León e Zamora e no val de Xálima en Cáceres (nas que non ten protección oficial).  

Catalán : lingua románica, fálase en Cataluña, Baleares, en Alguer, franxa de Aragón, Andorra, Valencia  e na Cataluñya Nord (Francia). O catalán é lingua cooficial co castelán en Cataluña, Baleares e Valencia (valenciano).
Eúscaro : lingua preindoeuropea, é a lingua máis vella de Europa e é cooficial co castelán, falase no País Vasco, Navarra e suroeste de Francia (onde non ten recoñecemento oficial)
Mirandés (Portugal) : lingua románica e é cooficial co portugués, fálase no concello de Miranda do Douro e non chega aos 5000 falantes.

NON OFICIAIS
Asturiano : lingua románica sen oficialidade, fálase en Asturias, viuse reducida polo castelán.  

Aragonés : fálase nalgunhas zonas de Huesca, actualmente sufriu un proceso de abandono.
Aranés: fálase no Val d'Arán (Lleida) e non chega aos 5000 falantes